Những giải pháp, kiến nghị hoàn thiện về thể chế về công tác theo dõi thi hành pháp luật trong giai đoạn hiện nay

Những giải pháp, kiến nghị hoàn thiện về thể chế về công tác theo dõi thi hành pháp luật trong giai đoạn hiện nay

 Trong bối cảnh Đảng và nhà nước ta đang tập trung chỉ đạo chuyển hướng chiến lược từ xây dựng và hoàn thiện pháp luật sang trọng tâm là tiếp tục xây dựng và hoàn thiện pháp luật gắn với tổ chức thực thi pháp luật tạo sự liên thông giữa công tác xây dựng pháp luật và công tác tổ chức thi hành pháp luật thì vai trò của công tác theo dõi thi hành pháp luật (sau đây viết tắt là TDTHPL) càng trở nên quan trọng. Từ khi triển khai công tác TDTHPL đến nay, bên cạnh những kết quả tích cực đã đạt được thì vẫn còn tồn tại nhiều vướng mắc, bất cập nhất là về thể chế do đó đã ảnh hưởng không nhỏ tới hiệu lực, hiệu quả của công tác này trong thời gian vừa qua.

         Ngày 30/11/2009, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1987/QĐ-TTg phê duyệt Đề án “Triển khai thực hiện công tác theo dõi tình hình thi hành pháp luật. Trên cơ sở kết quả triển khai thực hiện Đề án, Bộ trưởng Bộ Tư pháp ban hành Thông tư số 03/2010/TT-BTP ngày 03/3/2010 hướng dẫn thực hiện công tác TDTHPL. Tiếp đó, nhằm  nâng cao vai trò, hiệu lực của công tác theo dõi thi hành pháp luật trong giai đoạn mới Chính phủ đã ban hành Nghị định số 59/2012/NĐ-CP ngày 23/7/2012 về theo dõi tình hình pháp luật (Nghị định số 59/2012/NĐ-CP). Ngày 15/5/2014, Bộ Tư pháp ban hành Thông tư số 14/2014/TT-BTP quy định chi tiết thi hành Nghị định số 59/2012/NĐ-CP ngày 23/7/2012 của Chính phủ về theo dõi tình hình thi hành pháp luật (Thông tư số 14/2014/TT-BTP). Có thể nói, đây là những cơ sở pháp lý quan trọng cho công tác theo dõi thi hành luật luật trong thời gian qua.

 Tuy nhiên, qua 05 năm triển khai thi hành Nghị định số 59/2012/NĐ-CP và các văn bản hướng dẫn thi hành đã bộc lộ nhiều hạn chế, bất cập ảnh hưởng đến hiệu lực, hiệu quả công tác theo dõi thi hành pháp luật. Hiến pháp năm 2013 quy định trách nhiệm của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ và của UBND các cấp trong việc tổ chức thi hành pháp luật, nhưng đến thời điểm hiện nay thì công tác TDTHPL vẫn chưa được luật hóa. Nghị định số 59/2012/NĐ-CP (được ban hành trước Hiến pháp năm 2013 và Luật Ban hành văn bản QPPL năm 2015) và Thông tư số 14/2014/TT-BTP là những văn bản QPPL trực tiếp điều chỉnh công tác TDTHPL. Tuy nhiên sau một thời gian thực hiện cũng đã bộc lộ một số vướng mắc, bất cập cần được nghiên cứu sửa đổi, bổ sung như: chưa xác định cụ thể, rõ ràng thẩm quyền của Bộ Tư pháp trong vai trò giúp Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về lĩnh vực này cũng như vai trò của các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và UBND cấp tỉnh, các Sở, ngành, UBND cấp huyện trong TDTHPL; về trách nhiệm xử lý kết quả, kiến nghị của TDTHPL; về cơ chế phối hợp và huy động sự tham gia của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong TDTHPL; chưa quy định cụ thể, rõ ràng về quy trình thực hiện hoạt động kiểm tra thực hiện không thống nhất ở các địa phương; các tiêu chí đánh giá hiệu quả TDTHPL chưa rõ ràng, có tiêu chí không còn phù hợp. Bên cạnh đó, đến thời điểm hiện nay do chưa có văn bản QPPL riêng biệt điều chỉnh vấn đề kinh phí dành cho công tác TDTHPL, mà mới chỉ có quy định về một số mục chi tại Thông tư số 338/2016/TT-BTC…

        Trước bối cảnh Đảng và nhà nước đang quan tâm thực hiện xây dựng nhà nước pháp quyền XHCH thì việc nâng tầm, vị thế pháp lý của công tác TDTHPL trở thành yêu cầu cấp thiết. Do vậy, yêu cầu trước mắt là nghiên cứu sửa đổi, bổ sung số Nghị định 59/2012/NĐ-CP theo hướng quy định cụ thể về phạm vi, đối tượng, trách nhiệm của các chủ thể trong TDTHPL đặc biệt là trách nhiệm của UBND các cấp, các Sở, ngành tại UBND cấp tỉnh; sửa đổi, bổ sung nội dung TDTHPL và các tiêu chí xem xét, đánh giá TDTHPL cho phù hợp với Luật Ban hành văn bản QPPL năm 2015 và tình hình thực tế. Trong đó chú trọng việc nghiên cứu ban hành các tiêu chí cần cụ thể, rõ ràng và dễ dàng định lượng được để thuận lợi hơn trong quá trình xem xét, đánh giá thông tin về TDTHPL; quy định cụ thể, rõ ràng về quy trình thực hiện hoạt động kiểm tra tình hình thi hành pháp luật; trách nhiệm xử lý kết quả TDTHPL,đặc biệt là trách nhiệm và chế tài đối với trường hợp không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ kiến nghị của trưởng đoàn kiểm tra, người ra quyết định kiểm tra; quy định về cơ chế tham gia phối hợp và huy động sự tham gia của các cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan trong quá trình TDTHPL....

          Bên cạnh đó, Chính phủ và các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ cần sớm ban hành Chỉ tiêu thống kê quốc gia và Chỉ tiêu thống kê ngành (theo quy định của Nghị định số 59/2012/NĐ-CP) và Bộ Tư pháp sớm nghiên cứu ban hành Khung logic và Bộ tiêu chí để làm cơ sở xem xét, đánh giá thống nhất tình hình thi hành pháp luật. Chính phủ cũng cần phối hợp với Đoàn chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam xây dựng, ban hành Nghị quyết liên tịch về Quy chế phối hợp trong công tác theo dõi tình hình thi hành pháp luật. Bộ Tư pháp cũng cần sớm có hướng dẫn cơ chế thu hút sự tham gia của các Cộng tác viên trong hoạt động TDTHPL.

          Để tiến những bước dài, mang tầm chiến lược trong công tác xây dựng về thể chế thì Bộ Tư pháp - với vai trò là cơ quan tham mưu giúp Chính phủ quản lý nhà nước về lĩnh vực này phải đẩy mạnh việc nghiên cứu bài bản cả về lý luận và thực tiễn về phạm vi, đối tượng, nội dung, phương thức TDTHPL, tổ chức TDTHPL sao cho có hiệu quả trên tinh thần bảo đảm sự thống nhất, đồng bộ phù hợp Hiến pháp 2013, Luật Ban hành văn bản QPPL năm 2015.

        Từ những  yêu cầu hoàn thiện thể chế đã nêu ra ở trên, cho thấy việc hoàn thiện thể chế pháp lý về TDTHPL còn rất nhiều vấn đề cần phải giải quyết, có những cần giải quyết cấp bách (sửa đổi, bổ sung Nghị đinh số 59/2012/NĐ-CP), có những vấn đề mang tính chiến lược (xây dựng Luật về TDTHPL). Do đó, hoàn thiện về thể chế pháp lý hiện nay được xác định là giải pháp có ý nghĩa quyết định đối với mục tiêu đổi mới, tăng cường và nâng cao hiệu quả TDTHPL trong giai đoạn hiện nay./.

                                                                                            Kiều Hưng

Các tin khác